Do męskich narządów płciowych należą:

• jądra – gruczoły wytwarzające męskie hormony płciowe oraz komórki płciowe, czyli plemniki
• drogi wyprowadzające nasienie – najądrza, nasieniowody, pęcherzyki nasienne, cewka moczowa
• narządy ułatwiające fizjologiczne połączenie plemników z komórką jajową kobiety – prącie i gruczoł krokowy.

Biologiczną funkcją męskich narządów płciowych jest wytworzenie i wprowadzenie do narządu rodnego kobiety plemników. Choroby czy nieprawidłowości budowy i funkcji mogą dotyczyć każdego elementu układu płciowego, a dolegliwości z nimi związane mogą mieć etiologię:

• endokrynologiczną
• seksuologiczną
• wenerologiczną
• morfologiczną
  

Choroby prącia

 Stulejka – może być wrodzona lub nabyta. Terminem tym określa się zwężenie otworu worka napletkowego, które uniemożliwia odsłonięcie żołędzi. U małych dzieci występuje długi, ryjkowaty napletek, zwykle odprowadzany, wymagający szczególnego przestrzegania zasad higieny. Występowanie stulejki u dorosłych mężczyzn jest również w dużej mierze związane z brakiem higieny, co z kolei prowadzi do stanów zapalnych napletka. U dorosłych i starszych dzieci konieczne jest jej operacyjne leczenie. Jeśli przez dłuższy czas nie zostanie ono podjęte, stulejka może doprowadzić do zmian nowotworowych w obrębie prącia.

Stany zapalne żołędzi, prącia i napletka – związane są z brakiem higieny, przygodnymi kontaktami seksualnymi, a także z długotrwałą stulejką. Pieczenie i zwiększenie wrażliwości żołędzi może być związane z zapaleniem ropnym. Jego objawami mogą być także obrzęk i zaczerwienienie oraz wydzielina w okolicy napletka. Dolegliwość ta wymaga konsultacji wenerologicznej. Zapalenie może mieć charakter swoisty (uwarunkowany schorzeniami przenoszonymi drogą płciową) lub nieswoisty. O rozpoznaniu decyduje badanie bakteriologiczne.

Priapismus, czyli ciągotka – to długotrwały wzwód niepołączony z pożądaniem seksualnym. Towarzyszą mu: obrzęk, stwardnienie ciał jamistych, zaczerwienienie i napięcie skóry oraz silny ból prącia. Zazwyczaj wywołują go nadużywanie alkoholu i zaburzenia seksualne lub schorzenia neurogenne: udar mózgu, urazy rdzenia, kręgosłupa, zapalenie stercza (prostaty) i cewki moczowej. W przypadku priapizmu chory niezwłocznie musi udać się do urologa, ponieważ czas, jaki upływa od chwili wystąpienia objawu, warunkuje skuteczność udzielonej pomocy i zachowanie sprawności płciowej w przyszłości.

 Choroby jądra

 Ból jąder towarzyszy wielu stanom patologicznym. Może być on spowodowany stanem zapalnym, nowotworem, skrętem powrózka nasiennego bądź urazem czy udarem jądra.

W przebiegu ostrego zapalenia jądro jest żywobolesne, napięte, obrzmiałe. Stan ten to często skutek przejścia zakażenia z najądrza, nasieniowodu, cewki moczowej, pęcherza moczowego lub pęcherzyków nasiennych. Może być także wynikiem powikłań po śwince, ospie wietrznej, grypie, zapaleniu płuc.

Wnętrostwo – to brak jądra w worku mosznowym. U większości chłopców w pierwszym roku życia jądra samoistnie zstępują do worka mosznowego. Ich zatrzymanie na drodze zstępowania może nastąpić w jamie brzusznej, w kanale pachwinowym lub na odcinku przedmosznowym. W niezstąpionych jadrach zachodzą procesy degeneracyjne w obrębie kanalików nasiennych, co prowadzi do upośledzenia dojrzewania plemników, a w konsekwencji do niepłodności. W terapii stosuje się leczenie hormonalne, a gdy ono nie pomaga, wówczas konieczna jest operacja.

Wodniak jądra – to torbiel w kształcie gruszki występująca w mosznie. Powstaje na skutek nagromadzenia się płynu między dwiema warstwami błony obejmującej jądro. Wodniaki jądra mogą wystąpić już u noworodków albo rozwinąć się nieco później. U dorosłego mężczyzny schorzenie to bywa objawem zapalenia najądrza, czyli przewodu odprowadzającego nasienie z jądra. Może być spowodowane guzem, urazem lub zapaleniem jądra.

Żylaki powrózka nasiennego są rozpoznawane u 10–15% dorosłych mężczyzn i u 20–40% tych, którzy mają problemy z płodnością. Powoduje je rozszerzenie żył splotu wiciowatego. Zastój krwi w żyłach powrózka nasiennego zmniejsza przepływ krwi w jądrze i podnosi temperaturę o 0,5–1ºC, co upośledza prawidłowy rozwój plemników i może być przyczyną bezpłodności. Wymagane jest leczenie operacyjne.

Nowotwory jądra – skuteczność leczenia i prognoza pokonania choroby zależą od wczesnego rozpoznania. Dlatego bardzo ważne jest samobadanie jąder podczas codziennych zabiegów higienicznych.

Nowotwory jąder występują zazwyczaj u mężczyzn w wieku 20–35 lat. Wyróżnia się cztery grupy: nasieniaki, potworniaki, raki zarodkowe oraz raki kosmówkowe. Najczęściej nowotwór objawia się jako twardy, niebolesny guzek na przedniej powierzchni jądra. Czasem występuje tępy ból lub uczucie ciężkości w podbrzuszu bądź mosznie oraz powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych. Każde zgrubienie, powiększenie, obrzęk czy inna anomalia w obrębie jądra wymaga badania lekarskiego. USG zlokalizuje zmianę chorobową, a badanie histopatologiczne potwierdzi rozpoznanie nowotworu. Chorobę tę należy traktować jako przypadek nagły i możliwie szybko leczyć operacyjnie.

Zaburzenia gruczołu krokowego – mogą być wywołane m.in. procesem zapalnym, ropniem, gruczolakiem lub rakiem gruczołu krokowego – prostaty. Częstymi objawami występującymi w zaburzeniach prostaty są: częstomocz dzienny i nocny, trudności w oddawaniu moczu, pieczenie podczas oddawania moczu, parcia naglące, ból w kroczu, ból poza spojeniem łonowym oraz śluzowy, ropny bądź krwisty wyciek z cewki moczowej. Podstawą w diagnostyce różnicowej jest badanie palpacyjne stercza przez odbyt. W diagnostyce biochemicznej raka stercza wykorzystuje się oznaczenia PSA – swoistego markera dla tkanki gruczołu krokowego.

Prostata – postaw sprawę po męsku

Jeśli:

• - masz 45 lat i więcej
• - często korzystasz z toalety, także w nocy
• - odczuwasz ciągłe parcie na pęcherz
• - potrzebujesz dużo czasu, by rozpocząć opróżnianie pęcherza
• - siła, z jaką wypływa strumień moczu, jest niewielka
• - musisz wysilić się, aby całkowicie opróżnić pęcherz
• - w moczu pojawiają się śladowe ilości krwi
•  

natychmiast zgłoś się do urologa, właściwe badania doprowadzą do rozpoznania choroby i umożliwią skuteczne leczenie.

 Poradnie seksuologiczne i patologii współzycia:

Warszawa ul. Sobieskiego 112,  tel. (022) 841 26 42

Kraków ul. Rogozińskiego 12,  tel. (012) 412 24 59

Lublin ul. Lubartowska 81,  tel. (081) 740 89 97

Szczecin ul. Mickiewicza 55,  tel. (091) 421 08 31

Gliwice ul. Księcia Ziemowita 1,  tel. (032) 231 49 19 

dr n. med. Ewa Nogaj 

Artykuł ukazał się w miesięczniku „Po Pierwsze Człowiek: nr 48/2007

zdjęcie pochodzi z serwisu